Βουλγαρία

Περίπου 30% των κατοίκων της Σόφιας έχουν μηνιαίο εισόδημα 480 λέβα ή και περισσότερο, άρα δύναται αίτημά τους για τραπεζικό δάνειο να γίνει αποδεκτό. Σύμφωνα με την Bulgarian-American Credit Bank η οποία έκανε την σχετική έρευνα, 44% αυτών των εν δυνάμει κατοίκων σχεδιάζουν να επισκευάσουν την κατοικία τους τα προσεχή δύο χρόνια και 29% σκοπεύουν να αγοράσουν διάφορα οικιακά είδη. Περίπου 14% επιθυμούν να αγοράσουν νέα κατοικία και 62% μεταξύ αυτών προγραμματίζουν να ζητήσουν τραπεζικό δάνειο γι΄ αυτό τον σκοπό. Αλλα 14% σκοπεύουν να αρχίσουν μία επιχειρηματική δραστηριότητα και 11% μεταξύ αυτών θα ζητήσουν την συνδρομή των Τραπεζών. Το 14% των ερωτηθέντων θα επιθυμούσαν να αναπτύξουν ακόμα περισσότερο την ήδη υφιστάμενη εταρεία τους, αλλά μόνο 10% θα ζητήσουν σχετικό δάνειο κίνησης.

Το 25% του συνόλου του δείγματος της μελέτης αναφέρει οτι σχεδιάζει να κάνει διακοπές στο εξωτερικό, 26% να αγοράσει αυτοκίνητο και 27% να διαθέσει χρήματα για την εκπαίδευσή του. Η μελέτη επίσης έδειξε οτι 18% των δυναμένων να λάβουν δάνειο διαμένουν με τους γονείς τους, 73% διαθέτουν δικό τους σπίτι ή διαμέρισμα και 9% είναι ενοικιαστές.Οι άνδρες φαίνεται να ενδιαφέρονται περισσότερο για δάνεια με σκοπό την αγορά ακινήτου ή για επιχειρηματική δραστηριότητα και οι γυναίκες προσανατολίζονται προς τα καταναλωτικά είδη. Τα νοικοκυριά με τα μεγαλύτερα εισοδήματα σκέπτονται να ζητήσουν επιχειρηματικά δάνεια και αυτά με τα χαμηλότερα για καταναλωτικά δάνεια. Πάντως, σήμερα λίγοι είναι αυτοί που έχουν ήδη λάβει δάνεια. Η ίδια Τράπεζα ανακοίνωσε οτι μείωσε το ελάχιστο όριο δανείων από 7.000 σε 5.000 δολλ. και οτι δεν υπάρχει πλέον περιορισμός στο ύψος των δανείων για αγορά ακινήτων των οποίων η χρηματοδότηση θα καλύπτει έως το 75% της αξίας.

Η διάρκεια αυτών θα κυμαίνεται από 3 έως 10 έτη.Μία άλλη Τράπεζα, η Corporate Bank θα αρχίσει να έχει δοσοληψίες με ιδιώτες παράλληλα με τις δρστηριότητές της στον επιχειρηματικό τομέα. Τα Περιφερειακά Ταμεία Ασφαλίσεων θα εγγυώνται δάνεια από 5.000 έως 40.000 λέβα σε συνέχεια συμφωνίας που επιτεύχθηκε με την DSK Bank PLC στην κεντρική Βουλγαρία (περιοχή του Γκάμπροβο) και την Central Cooperative Bank Νοτιοδυτικά της χώρας (περιοχή Ράζγκραντ). Σκοπός της δανειοδότησης θα είναι η προώθηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων με τριετή διάρκεια με την δυνατότητα ανανέωσης για ένα ακόμα χρόνο.

Εκτός από την εγγύηση των Περιφερεικαών Ταμείων, ο δανειζόμενος θα πρέπει να προσφέρει και αυτός εγγυήσεις που να καλύπτουν το 10% των τοκοχρεωλυσίων. Προϋπόθεση χορήγησης αυτών των δανείων θα είναι η υποχρέωση δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και να εντάσσονται στο γενικότερο πρόγραμμα ανάπτυξης της περιοχής. Γενικά στην Βουλγαρία, το υπάρχον τραπεζικό σύστημα δεν ευνοεί την ανάπτυξη των δανειο-δοτήσεων και οι Τράπεζες είναι αρκετά επιφυλακτικές σε αυτόν τον τομέα. Βασικό στοιχείο αυτής της κατάστασης σχετίζεται με την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα που υπάρχει για την συμμόρφωση των δανειοληπτών με τις συμβατικές υποχρε-ώσεις τους έναντι των Τραπεζών. Από την άλλη όμως πλευρά, εκτιμάται οτι η συνεχιζόμενη ιδιωτικοποίηση του τομέα, η οποία θα ολοκληρωθεί σύντομα, θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές όχι μόνο στον τομέα των δανείων αλλά και στην γενικότερη φιλοσοφία της δράσης των Τραπεζών στην Βουλγαρία.

Οχι μόνο ο ανταγωνισμός θα γίνει σκληρότερος μεταξύ των διαφόρων Τραπεζών, προς όφελος του καταναλωτή, αλλά θα επέλθουν και αλλαγές στην συμπεριφορά των πελατών. Τα καλά αποτελέσματα της οικονομικής πολιτικής που ακολουθείται σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας θα δρομολογήσουν εξελίξεις οι οποίες ίσως να μην αξιολογηθούν έγκαιρα από το σύνολο των Τραπεζών. Στο μεταξύ, τα διάφορα κεφάλαια που εισρέουν στην χώρα (δάνεια, χρηματοδοτήσεις, ιδιωτικοποιήσεις, αγορές, κ.α.), τόσο από πλευράς Ευρωπαϊκής Ενωσης, Παγκόσμιας Τράπεζας ή διαφόρων κρατών και ξένων επιχειρήσεων, αναβαθμίζουν σταθερά τις υποδομές της χώρας. Κατά συνέπεια η οικονομική ανάπτυξη προβλέπεται με θετικούς ρυθμούς, ενώ πολλαπλασιαστικά φαινόμενα διαχέονται στους τομείς οικονομικής δραστηριότητας. Κατά ένα υπολογισμό, σε 3-4 χρόνια θα έχει αλλάξει το τοπίο και μόνον οι προνοητικές επιχειρήσεις, αλλοδαπές ή ντόπιες, στην παραγωγή ή στις υπηρεσίες, θα οφεληθούν από τα αποτελέσματα της ανάπτυξης. Ισως στο μέλλον να δρομολογηθούν εξελίξεις όσον αφορά στα ελέχιστα όρια αποθεματικών που οφείλουν οι εμπορικές Τράπεζες να καταθέτουν στην Κεντρική Τράπεζα της Βουλ-γαρίας.

Σύμφωνα με τον Διοικητή της Τράπεζας αυτή η υποχρέωση θα μπορούσε να απαληφθεί τον επόμενο χρόνο λόγω της δεδομένης σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλή ρευστότητα. Αυτή οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην μείωση των υποχρεωτικών καταθέσεων στην Κεντρική Τράπεζα από 11% σε 8% που αποφασίσθηκε τον Ιούλιο του 2000. Σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό κ. Κοστόφ, ο ιδιωτικός τομέας ο οποίος συμμετέχει κατά 70% στο ΑΕΠ, έλαβε το 2000 το 11% των δανείων. Τα δάνεια αντιστοιχούσαν στο 29% του ενεργητικού των Τραπεζών. Τα παρεχόμενα δάνεια προς τις επιχειρήσεις μειώθηκαν σε 29,7 εκατ. λέβα τον Σεπτέμβριο του 2000, έναντι 57 εκατ. τον Αύγουστο και 100,9 εκατ. τον Ιούλιο. Το επίπεδο πάντως των επιτοκίων των επιχειρηματικών δανείων θεωρείται εξαιρετικά υψηλό και σύμφωνα με τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας κυμαίνεται κατά μέσο όρο μεταξύ 14% και 16%. Οι βουλγαρικές Τράπεζες που ανήκουν σε ξένα κεφάλαια αντιστοιχούν σε 83% του συνόλου. Τα καθαρά κέρδη των Τραπεζών μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου του 2000 ανήλθαν σε 238,8 εκατ. λέβα, δηλαδή +40% από την ίδια περίοδο του 1999.

Η άνοδος αυτή οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στα κέρδη της Bulbank (172 εκατ. λέβα για τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000) και στην εξέλιξη του δολλαρίου. Από πλευράς των ελληνικών Τραπεζών που δραστηροποιούνται στην Βουλγαρία, επέρχονται αλλαγές και υπάρχουν εξελίξεις. Από τα στοιχεία που γνωρίζουμε, η Ιωνική μετά την εξαγορά της στην Ελλάδα από την Alpha Bank, εμφανίζεται πλέον στην Βουλγαρία με την ονομασία της Alpha και αναδιοργανώνεται σύμφωνα με τα πρότυπα αυτής. Η Χίος επεκτείνεται στο σύνολο των μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας με την ίδρυση υποκαταστημάτων. Η Εθνική, μέσω της αυτοτελούς δικής της δυναμικής και με την πρόσφατη αγορά της UBB θα εξαπλωθεί και αυτή σταδιακά σε όλη την επικράτεια. Η Εμπορική από την πλευρά της, σε νέο ιδιόκτητο κτίριο στην Σόφια, εντείνει τις δραστήριοτητές της σε όλους τους τομείς των τραπεζικών εργασιών. Εικάζεται οτι το σύνολο το ελληνικών Τραπεζών κατέχει μερίδιο 37% στον αντίστοιχο τομέα της χώρας. Εχοντας υπόψη την δυναμικότητα που έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια οι ελληνικές Τράπεζες και μέσα στο πλαίσιο ενός υγιούς ανταγωνισμού, σίγουρα θα μπορέσουν να πρωτο-στατήσουν στην οικονομική ευμάρεια της Βουλγαρίας και ταυτόχρονα να αυξήσουν το ειδικό βάρος της παρουσίας τους σε αυτή την όμορη χώρα.